مراقبت از سالمندان

منتشرشده در مقالات و پژوهش
دوشنبه, 08 مرداد 1397 ساعت 13:00
مراقبت از سالمندان

مراقبت از سالمندان

سالمندی                                                                                                                                                                                                                                       

جمعیت شناسی پیری

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت ، امید به زندگی میانگین سال هایی که فرد انتظار دارد عمر کند ، در طی قرن گذشته به میزان چشمگیری بالا رفته است . در ایران در سال 1357 متوسط امید به زندگی 57 سال بود ، ولی این رقم در سال 1387 به 72 سال رسیده است .

مراقبت از سالمندان

طب سالمندان ، مطالعه سالمندی است که شامل فیزیولوژی ، تشخیص و درمان بیماری های سالمندان می باشد . مراقبین بهداشتی در تمام حیطه های مراقبتی از جمله بیمارستان ، مراقبت در منزل ، توانبخشی و خدمات سرپائیی ، باید از اصول مراقبت بهداشتی سالمندان آگاهی کافی داشته و مهارت رفع نیازهای بیمار سالمند را دارا باشند .

تغییرات طبیعی مرتبط با پیری و فعالیت های ارتقای سلامت

پیری درون زا ( از درون فرد ) به تغییراتی که در اثر فرآیند طبیعی ایجاد می شود و به طور ژنتیکی برنامه ریزی شده و در یک گونه از موجودات مشترک است گفته می شود . همگانی بودن تغییرات ، معیار عمده تمایز فرآیند طبیعی پیری از پیری غیر طبیعی است . عوامل خارجی از قبیل بیماریها و ناخوشی ها آلودگی هوا و تابش آفتاب می تواند فرآیند پیر شدن را سرعت بخشد .آیا می توان از طریق اقدامات بهداشتی و مراقبت های موثر ، این فرآیند غیر طبیعی را کاهش داد یا آن را از بین برد .

تغییرات درون سلولی و خارج سلولی در سنین پیری موجب تغییرات ظاهری و جسمانی و افت فعالیت می شود . شکل و ترکیب بدن دچار تغییرات چشمگیری می شود . با پیر شدن سلولی توانایی حفظ تعادل بدن ، بطور فزاینده ای کاهش می یابد . اعضاء بدن به دلیل نقایص سلولی و بافتی ، قادر به فعالیت کامل و موثر نیستند . توانایی جایگزین کردن سلول ها کاهش می یابد . کاهش الاستین و کلاژن در بافت پیوندی موجب سخت شدن و کاهش حالت ارتجاعی آن می شود .

سلامتی فرد سالمند به عوامل جسمی ، روحی ، اجتماعی و محیطی بستگی دارد . بررسی کامل شامل ارزشیابی تمام سیستم های عمده بدن ، وضعیت اجتماعی و روانی و توانایی عملکرد مستقل فرد ، علیرغم ابتلا به بیماری مساله مهمی است .

فقدان های حسی در مقابل محرومیت از ادراکات حسی

با استفاده از وسایلی مانند عینک و سمعک به سالمندی که دچار فقدان حس شده است کمک کرد .در مقابل ، محرومیت از ادراکات حسی به مفهوم فقدان محرک در محیط اطراف ، یا ناتوانی در تفسیر محرک های موجود احتمالأ به دلیل از دست دادن حواس است . محرومیت از محرک های حسی موجب بی حوصلگی ، سردرگمی ، تحریک پذیری ، عدم موقعیت یابی و اضطراب می شود .در صورتی که تحریکات حسی معنا دار برای افراد پیر فراهم شود به اصلاح این مساله کمک می کند برای درک و تفسیر محرک می توان یک حس را جایگزین حس دیگر کرد .مراقبت بهداشت می تواند با استفاده از رنگ ها ، تصاویر ، مزه ،بو و صدا تحریکات حسی را در محیط فرد فراهم کند . هنگامی که محرک ها برای فرد توضیح داده شده و مرتبأ تغییر داده شوند بهتر مفهوم می شوند .افرادی که دچار گیجی هستند به تحریکات لمسی م موسیقی آشنا به خوبی جواب می دهند .

بینایی

با تشکیل سلول های جدید در سطح خارجی عدسی چشم ، سلول های قدیمی در مرکز تجمع یافته و به شکل کدر ، سخت و متراکم و زرد رنگ درمی آیند . بدین ترتیب در فقط خارجی عدسی دارای ارتجاع کافی برای تغییر شکل ( تطابق ) و تغییر کانون برای فواصل دور و نزدیک است . وقتی انعطاف پذیری عدسی کم می شود ، نقطه تمرکز ( کانون ) برای اشیای نزدیک ، دورتر می شود ، این حالت که پیر چشمی نامیده می شود معمولأ در دهه پنجم زندگی شروع می شود . در این حالت باید هنگام مطالعه از عینک استفاده شود تا اشیاء را بزرگتر کند . علاوه بر این ، زردی و کدورت عدسی موجب پخش نور می شود و در نتیجه باعث می شود فرد پیر نسبت به نورهای براق و درخشان حساس شود . توانایی تمایز رنگ سبز از آبی کاهش می یابد . مردمک ها آهسته تر و بطور ناکامل گشاد می شوند که ناشی از سختی عضلات عنبیه است . فرد سالمند هنگام ورود از یک محیط تاریک به یک مجهز روشن و برعکس ، نیاز به زمان طولانی تری برای تطابق دید دارد . برای دید نزدیک روشنایی بیشتری مورد نیاز است .

گرچه وضعیت های پاتولوژیک بینایی ، جزئی از فرآیند طبیعی پیری نیستند ولی میزان بروز بیماری های چشمی در سالمندان افزایش می یابد .

شنوایی

از اواسط میانسالی ، توانایی شنیدن صداهای پر فرکانس کاهش می یابد . کاهش شنوایی ناشی از افزایش سن به نام پیر گوشی معروف است و به تغییرات غیر قابل برگشت گوش داخلی گفته می شود . افراد پیر غالبأ قادر به پیگیری مکالمات نیستند زیرا آهنگ حروف صامت ( حروف ف ، س ، ت ، چ ، ش ، ب ، ت ، پ و ... ) پر فرکانس همه شبیه همدیگر است . از بین رفتن شنوایی باعث می شود فرد سالمند در برابر صحبت ها پاسخ های نامناسبی بدهد . گاهی ممکن است این رفتارها حمل بر حالت گیجی شوند . تجمع موم در گوش خارجی یا سایر مشکلات قابل برطرف کردن دلیل عمده مشکلات شنوایی می باشد . استفاده از سمعک مناسب که بتواند به خوبی روی گوش قرار گیرد در کاهش نقص شنوایی موثر است .

بویایی و چشایی

چهار مزه اصلی شامل شیرینی ، ترشی ، شوری و تلخی هستند . در بین این طعم ها ، تشخیص طعم شیرین ، در سالمندی کمتر می شود . در نتیجه فرد سالمند ممکن است غذاهای شور و پر ادویه را ترجیح دهد . مواد گیاهی پیاز ، سیر و لیمو را می توان برای جایگزین کردن طعه شور در غذاها به سالمند توصیه کرد .

یادگیری و حافظه

در سالمندان توانایی یادگیری و کسب مهارت ها و اطلاعات جدید به خصوص بعد از دهه هفتم زندگی کاهش می یابد. علیرغم این امر ، بسیاری از سالمندان به یادگیری و شرکت در تجارب آموزشی مختلف ، ادامه می دهند . انگیزه ، سرعت عمل و وضعیت جسمی عوامل مهمی هستند که بر یادگیری اثر می گذارند .

حافظه که بخش جدایی ناپذیری از یادگیری است ، دارای اجزایی شامل حافظه کوتاه مدت (5 تا 30 ثانیه ) ، حافظه اخیر ( یک ساعت تا چند روز ) و دراز مدت ( مادام العمر ) است . کسب اطلاعات ، ضبط ( ثبت ) ، ذخیره ( یادداری ) و بازیافت ( یادآوری ) ، اجزای اساسی فرآیند حافظه هستند . فقدان های حسی ، حواس پرتی و بی علاقگی می تواند مانع از کسب و ثبت اطلاعات شود . کاهش حافظه در اثر پیری بیشتر مربووط به حافظه کوتاه مدت و نزدیک است . این حالت را در صورتی که فرآیند پاتولوژیک وجود نداشته باشد ، فراموشی خوش خیم پیری می نامند. مراقبین بهداشتی فرآیند یادگیری در سالمند را با استفاده از استراتژی های زیر مورد توجه قرار می دهند :

استفاده از روش های تقویت حافظه برای کمک به یادگیری اطلاعات .

تشویق به یادگیری مداوم .

ارتباط دادن اطلاعات جدید با دانسته های قبلی .

استفاده از نشانه های شنوایی ، بینایی و سایر علایم حسی .

تشویق فراگیر به استفاده از عینک و سمعک .

روشن کردن محیط با نور مناسب و غیر درخشنده .

فراهم کردن محیط ساکت که موجب انحراف فکر نشود .

تدوین اهداف آموزشی کوتاه مدت با استفاده از نظرات بیمار .

مدت آموزش کوتاه باشد .

تنظیم سرعت و گام های آموزشی با توجه به تحمل فراگیر .

تشویق  فراگیر به مشارکت کلامی .

تقویت و تشویق موفقیت های یادگیری به شیوه مثبت .

 

جنبه های روانی – اجتماعی پیری                                      

 

پیر شدن موفقیت آمیز از نظر روانی ، در توانایی فرد برای سازگاری با فقدان های جسمی ، روانی و اجتماعی و دستیابی به خرسندی ، وقار و آرامش و رضایت از زندگی انعکاس پیدا می کند . از آنجا که تغییر الگوی زندگی طی دوره عمر غیر قابل اجتناب است ، فرد سالمند برای مواجهه با تغییرات و تنش ها به مهارت های سازگاری و انعطاف پذیری نیاز دارد . داشتن یک تصور مثبت از خود موجب می شود فرد پذیرای خطرات بوده و نقش های تازه و امتحان نشده را بپذیرد .

اگر چه نگرش های اقوام و گروه های مختلف نسبت به افراد پیر متفاوت است ، در بعضی افراد زمینه " سن گرایی " یا تنعیض در مورد سالمندان وجود دارد . این گرایش ها اغلب بر پایه باورهای کلیشه ای ، ساده شده و غالبأ نادرست ، که نگرش منفی نسبت به سالمندان را تشدید می کند ، ایجاد شده اند . در بسیاری از افراد ، ترس از پیری و ناتوانی در روبه رو شدن با فرآیند پیری خودشان ممکن است موجب ایجاد این باورهای " سن گرایانه " شود . بازنشستگی و تصور " بی فایده بودن " نیز می تواند موجب ایجاد احساسات منفی شود . افراد جوان و شاغل ممکن است سالمند را به عنوان فردی که مصرف کننده منابع اقتصادی است و در جامعه مشارکت ندارد ، تلقی کنند . این تصور های منفی درباره سالمندی ، به حدی در جامعع امریکا رایج است که خود سالمند نیز غالبأ آن ها را باور می کند .

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

مروری برخبرها

اخبار انجمن

عنوان خبر تست در اینجا مطلب قرار می یگرد در اینجا مطلب قرار می یگرد در...

ساماندهی صدور صلاحیت حرفه ای پرستاران ساماندهی صدور صلاحیت حرفه ای پرستاران ساماندهی صدور صلاحیت حرفه ای پرستاران سخنگوی کمیسیون ...

ساماندهی صدور صلاحیت حرفه ای پرستاران ساماندهی صدور صلاحیت حرفه ای پرستاران ساماندهی صدور صلاحیت حرفه ای پرستاران سخنگوی کمیسیون ...

دل نوشته ها

دلنوشته دکتر فتائی+روزپرستار 94 دلنوشته دکتر فتائی+روزپرستار 94 به مناسبت سالروز ولادت حضرت زینب (س) و روز پرستار سال 94  ...

اخبار عمومی

مقالات و پژوهش

بیماری پارکینسون بیماری پارکینسون تشخیص پارکینسون تشخیص بیماری پارکینسون عموما بالینی است...
1397-08-21 -
ادامه مطلب
بیماری آلزایمر بیماری آلزایمر آلزایمر یک بیماری پیشرونده زوال حافظه و دیگر کارکردهای...
1397-08-21 -
ادامه مطلب
بیماری MS بیماری MS انواع حالات بیماری MSMS عود کننده-فروکش کننده (RRMS) افراد مبتلا...
1397-08-20 -
ادامه مطلب
صرع صرع صرع تنها یک بیماری نیست بلکه یک نشانه بیماری است که می‌تواند...
1397-08-20 -
ادامه مطلب
کولیت روده کولیت روده ه گزارش روابط عمومی  گروه انجمن پرستاری ایران : کولیت به...
1397-08-19 -
ادامه مطلب