اقدامات لازم برای حفظ سلامتی

منتشرشده در مقالات و پژوهش
شنبه, 04 شهریور 1396 ساعت 12:26
اقدامات لازم برای حفظ سلامتی

اقدامات لازم برای حفظ سلامتی
ازدیدگاه طب سنتی :
. علاوه بر اصول شش گانه ، طب سنتی توصیه‌های فراوان دیگری توسط صاحب نظران علم کهن وسنتی نیز برای حفظ تندرستی وسلامتی انسان ارائه شده که به صورت اجمالی به بیان برخی از آنها می‌پردازیم.

حمام کردن : حمام کردن در حمام مناسب از مؤثرترین روش‌های حفظ سلامتی است . از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های حمام مناسب ، می‌توان به این موارد اشاره نمود : آب و هوای متعادل بین گرم و سرد بر حسب مزاج فرد و استفاده از حمام به ترتیب از فضای سرد و تر و سپس گرم و تر و در نهایت گرم و خشک ( مثل سونا و جکوزی ) . در اثر استحمام صحیح منافذ پوست باز شده و با افزایش تعریق ، مواد سمی خارج می‌شود .

گرمایش مناسب منزل : در طب سنتی ، برای سلامتی بدن توصیه شده‌است به ترتیب دمای پا بالاتر، دمای میانه بدن متوسط و دمای سر خنک‌تر باشد ، ولی برخی سیستم‌های گرمایشی که ما استفاده می‌کنیم دقیقاً برعکس است یعنی هوای گرم را به سمت بالا هدایت می‌کنند و هوای سرد را به سمت پایین . استفاده از سرامیک در کف اتاق‌ها به سرد شدن پا کمک می‌کند که بر خلاف توصیه‌های طب سنتی است .

نحوه مسواک زدن : توصیه طب سنتی برای بهداشت دهان و دندان پرهیز از مسواک زدن در شب و تأکید فراوان بر مسواک زدن هنگام برخاستن از خواب است ، دقیقاً بر عکس آنچه طب نوین مطرح می‌کند .

از این قبیل توصیه ها در طب سنتی به مقدار فراوانی وجود دارد که همگی در نهایت ، تضمین سلامتی فرد و جامعه را در بر خواهندداشت و البته در این مجال نمی‌گنجند .

 

 خوردن و آشامیدن

از نظر طب سنتی ایران ، افراد از نظر مزاج‌ با هم متفاوتند . بنابراین تغذیه مناسب هر شخصی با شخص دیگر متفاوت خواهد بود . بر خلاف ابن سینا که مهمترین اصل از اصول شش‌گانه حفظ سلامتی را ورزش کردن می‌داند ، طب اسلامی و برخی طبیبان سنتی مثل محمد بن زکریای رازی، اصلاح تغذیه را مهمترین اصل برای حفظ سلامتی می‌دانند . مبحث مربوط به ویژگی‌های هر گیاه و درمان بیماری‌ها به کمک گیاهان و تغذیه ، مبحث اصلی ماست.

 

 خواب و بیداری

تعادل بین خواب و بیداری یکی از مهم‌ترین اصولی است که امروزه کمتر به آن توجه می‌شود . عدم تعادل بین آنها می‌تواند باعث بروز انواع بیماری‌ها گردد . خواب کافی و مناسب ، هضم غذا را بهبود می‌بخشد و موجب تقویت مغز و اعصاب و اعضا و جوارح می‌شود . هنگام تاریکی هوا بهترین زمان برای خواب می‌باشد که با طبیعت بدن انسان ( ترشح هورمون ملاتونین در اثر تاریکی) سازگارتر است .

 

حرکت و سکون

سکون در اصطلاح طب سنتی به معنی باقی ماندن در حالت موجود و حرکت به معنی خروج از حالت سکون است . خواب ، بهترین نوع بروز سکون ، و ورزش بهترین نوع بروز حرکت است و تعادل بین حرکت و سکون موجب حفظ سلامتی می‌گردد . ابن سینا مهمترین تدبیر برای حفظ سلامتی را ورزش کردن می‌داند و در ابتدای بحث خود می‌نویسد : « از آنجا که اساس سلامت به ترتیب اهمیت بر ورزش ، تغذیه و خواب قرار دارد ؛ بهتر است اهم را بر مهم ترجیح دهیم و موضوع ورزش را مطرح کنیم . » ورزش ، یکی از نقاط اصلی مورد اختلاف طب سنتی و طب اسلامی است. در طب اسلامی ، اصلاح تغذیه عامل اصلی حفظ سلامتی قلمداد شده‌است و در طب سنتی ایرانی ورزش کردن . در طب اسلامی ، به جای تأکید بر فعالیتهای ورزشی خاص به نوع عام ورزش یعنی پرهیز از کسالت و تنبلی تأکید شده‌است . نوع ورزش مناسب برای هر فردی با فرد دیگر متفاوت است ، علت این تفاوت را می‌توان در اختلاف سن ، جنس ، مزاج ، تغذیه ، بیماری‌ها و … دانست . البته ورزش کردن به تنهایی کافی نیست و نمی‌تواند ما را از سایر اصول حفظ سلامتی بی‌نیاز کند ، ابن سینا هم بر این موضوع تأکید ویژه داشته ‌است . ورزش مناسب شرایط و ویژگی‌هایی دارد ، برای مثال :

- ورزش کردن بلافاصله پس از خوردن غذا مضر است و باید تا هضم غذا صبر کرد ، چرا که در هنگام هضم و جذب غذا ، خون در دستگاه گوارش متجمع می‌شود و خونرسانی به مغز کاهش می‌یابد ، در این حالت ورزش کردن خطرناک است .

- ورزش هنگام گرسنگی ممنوع است .

- ورزش با استراحت قبل و بعد از آن کامل می‌شود .

- قبل از ورزش باید دفع ادرار و مدفوع انجام داد .

- ورزش در حدی برای شخص لازم است که باعث تعریق وی و افزایش تنفس و سرخ شدن پوست وی شود . ورزش سنگین‌تر از آن مضر است و البته ورزش سبک‌تر از آن هم مفید نخواهدبود.

 هوا

از نظر ضرورت ، هوا را می‌توان ضروری ترین بخش از سته‌الضروریه دانست ، چرا که حیات انسان بدون آن دقایقی بیشتر ممکن نیست . شرایط مختلف ممکن است بر کیفیت هوای تنفسی اثر بگذارند ، برای مثال در تابستان ممکن است به تدریج با خشک شدن هوا ، بیماری‌های افراد گرم مزاج تشدید شود . همچنین رطوبت هوا در مجاورت کوه‌ها کم است و کوهستان‌ها آب و هوای سرد و خشک دارند . یکی از مهمترین اختلالاتی که در اثر عدم تنفس هوای پاک ایجاد می‌شود، خستگی مفرط است که در واقع به علت عدم تبادل صحیح گازهای اکسیژن و دی اکسید کربن اتفاق می‌افتد ، اختلالی که امروزه با توجه به آلودگی شهرهای صنعتی ، گریبان‌گیر بسیاری از مردم شده‌است . همچنین هوای آلوده می‌تواند فرد را به سمت انواع بیماری‌های روحی از جمله افسردگی پیش برد .

 

اعراض نفسانی

حالات روحی فرد اعم از غم ، شادی ، ترس ، هیجان ، خشم و احساسات را در اصطلاح طب سنتی ، اعراض نفسانی می‌گویند . از نظر سرعت اثر ، اعراض نفسانی سریعترین تأثیر را روی فرد دارند ، برای مثال با ایجاد ترس ، فوراً رفتار و عملکرد کلیه سیستم‌های بدن مورد تأثیر قرار می‌گیرد . حکیم جرجانی در باب سرعت تأثیر اعراض نفسانی گفته‌است : « نبینی که اثر سخن یا چیزی خوش و ناخوش که مردم بشنود و اندیشه بر خاطر بگذرد چگونه بی‌هیچ مهلت زود به رنگ و روی پدید آید ؟ و این حال نشان آن است که اثر اعراض نفسانی قوی‌تر از دیگر سبب‌هاست . »

طبیبان اعراض نفسانی را به دو دسته تقسیم می‌کنند : اعراض نفسانی اصلی و اعراض نفسانی فرعی . اعراض نفسانی اصلی شش حالت هستند ، شامل: هم ( ترس و امید ) ، غم ، خجلت ، غضب ، فرح ، فزع . اعراض نفسانی فرعی هم می‌توانند عملکرد بدن را تحت تأثیر قرار دهند مثل تصور مسائل شادی بخش یا ترسناک .

 

 استفراغ و احتباس

استفراغ در لغت به معنی طلب فراغت و رهایی و در اصطلاح طبی به معنی تصفیه و تخلیه بدن از مواد سمی و زاید است . برای مثال شخصی را فرض کنید که غذا زیاد می‌خورد ولی مدفوع دفع نمی‌کند ، واضح است که عدم استفراغ از مواد سمی مدفوع ، موجب بیماری وی خواهد شد . در اینجا منظور از استفراغ ، خروج مواد موجود در معده از طریق مری و سپس دهان ( قی کردن ) نیست . احتباس در لغت به معنی حبس و زندانی کردن و در اصطلاح طبی به معنی نگه داشتن مواد مورد نیاز برای بدن به اندازه کافی در بدن است . پدیده‌های استفراغ و احتباس در ظاهر دو عمل مخالف هم هستند ولی وجود هر دو و تعادل بین آنها ، باعث سلامتی و عدم تعادل بین آنها ، موجب بیماری می‌شود .

دو نوع استفراغ وجود دارد : یکی استفراغ طبیعی و دیگری استفراغ مصنوعی ، استفراغ طبیعی همان اعمال طبیعی بدن همچون دفع گاز دی اکسید کربن از طریق بازدم ، دفع ادرار و مدفوع ، تعریق ، عطسه و سرفه و … است که باعث خروج مواد سمی و غیرضروری می‌شود. استفراغ مصنوعی به دستور طبیب و توسط وی انجام می‌شود ، مثل ایجاد تعریق زیاد ، افزایش ادرار ، حجامت و … بدین ترتیب مواد سمی تجمع یافته تخلیه می‌شوند .

طبیبان سنتی ایران در زمینه حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری‌ها شش اصل را مطرح کرده و به آنها « سته الضروریه » گفته‌اند ، یعنی شش اصل ضروری برای حفظ سلامتی ( شامل : استفراغ و احتباس ، اعراض نفسانی ، هوا ، حرکت و سکون ، خواب و بیداری ، خوردن و آشامیدن) . برای مثال حکیم میرزا محمد کاظم ، کتاب ارزشمند حفط الصحه ناصری را تألیف نموده‌اند که منبع کامل و جامع آشنایی با تدابیر حفظ تندرستی می‌باشد . به اعتقاد حکیمان اگر حالت اعتدال شش اصل ضروری برقرار شود ، حفظ سلامت ( حفظ الصحه ) حاصل می‌شود و در غیر این صورت بیماری بروز پیدا خواهدکرد.

( برگرفته از کتاب کلیات طب سنتی و گیاهان دارویی تالیف دکتر علیرضا رستمی و دکتر اصغر فتائی)

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

مروری برخبرها

اخبار انجمن

تبریک روز پرستار توسط دکتر اصغر فتائی ریاست انجمن پرستاری ایران تبریک روز پرستار توسط دکتر اصغر فتائی ریاست انجمن پرستاری ایران تبریک روز پرستار توسط دکتر اصغر فتائی ریاست انجمن پرستاری...

معضل آلودگی هوا قابل حل است معضل آلودگی هوا قابل حل است رئیس دانشگاه تهران: معضل آلودگی هوا قابل حل است اصلاح ...

ارسال کامیون حامل چادر به مناطق زلزله زده غرب کشور ارسال کامیون حامل چادر به مناطق زلزله زده غرب کشور ارسال کامیون حامل چادر به مناطق زلزله زده غرب کشوریه گزارش...

دل نوشته ها

دلنوشته دکتر فتائی+روزپرستار 94 دلنوشته دکتر فتائی+روزپرستار 94 به مناسبت سالروز ولادت حضرت زینب (س) و روز پرستار سال 94  ...

اخبار عمومی

مقالات و پژوهش

بزرگی خوش خیم پروستات مردان چیست؟ بزرگی خوش خیم پروستات مردان چیست؟ بزرگی خوش خیم پروستات مردان چیست؟ بیش از نیمی از مردان بالای...
1396-09-18 -
ادامه مطلب
افسردگی سالمندان! علل و راه حل آنها افسردگی سالمندان! علل و راه حل آنها افسردگی سالمندان! علل و راه حل آنها سالمندان به عنوان ریشه...
1396-09-13 -
ادامه مطلب
افسردگی سالمندان! علل و راه حل آنها افسردگی سالمندان! علل و راه حل آنها سالمندان به عنوان ریشه...
1396-09-13 -
ادامه مطلب
معایب ومحاسن استفاده ازتردمیل: معایب ومحاسن استفاده ازتردمیل: معایب ومحاسن استفاده ازتردمیل: تردمیل ؛خوب است یا بد؟تنها...
1396-08-28 -
ادامه مطلب
چگونه تری گلیسیرید خون را کاهش دهیم؟ چگونه تری گلیسیرید خون را کاهش دهیم؟ چگونه تری گلیسیرید خون را کاهش دهیم؟میزان بهینه تری گل...
1396-08-10 -
ادامه مطلب